Polska i świat 1970-1980

 

Europa Zachodnia i Świat

Polska

12 VIII 1970 – podpisanie układu normalizującego stosunki pomiędzy ZSRR i RFN.

6-8 XII 1970 – wizyta kanclerza RFN Willy'ego Brandta w Warszawie. Podpisanie układu o normalizacji stosunków między PRL a RFN, na mocy którego RFN potwierdziła nienaruszalność granicy na Odrze i Nysie Łużyckiej.

13 XII 1970 – podwyżka cen artykułów żywnościowych bezpośrednią przyczyną protestów społecznych.

14 XII 1970 – początek strajków, demonstracji, gwałtownych walk ulicznych na Wybrzeżu, w szczególności w Gdańsku, Gdyni, Szczecinie, w których zginęło kilkadziesiąt osób, a ponad tysiąc zostało rannych.

20 XII 1970 – odsunięcie od władzy Władysława Gomułki, jego następcą na stanowisku I sekretarza KC PZPR został Edward Gierek.

 

20 I 1971 – decyzja o odbudowie Zamku Królewskiego w Warszawie jednym z gestów mających świadczyć o nowym stylu rządzenia.

24 I 1971 – spotkanie Edwarda Gierka i premiera Piotra Jaroszewicza ze strajkującymi stoczniowcami w Szczecinie. Po spotkaniu w Gdańsku kończy się styczniowa fala strajków na Wybrzeżu.

II 1971 – strajki w zakładach włókniarskich w Łodzi. Władze wycofały się z podwyżki cen.

XII 1971 – w czasie VI zjazdu PZPR proklamowanie przez władze strategii „dynamicznego rozwoju” kraju.

27 V 1972 – podpisanie układu rozbrojeniowego SALT I między ZSRR a USA.

21 XII 1972 – podpisanie tzw. Traktatu zasadniczego pomiędzy RFN a NRD, na mocy którego RFN uznawała istnienie NRD faktycznie, ale nie formalnie, co umożliwiło normalizację stosunków pomiędzy obu państwami niemieckimi.

 

6-23 X 1973 – wojna Jom Kippur pomiędzy Izraelem a państwami arabskimi. Szok naftowy wywołany kilkakrotnym wzrostem cen ropy naftowej zakończył okres powojennej prosperity w Europie Zachodniej.

 

 

15 XII 1974 – List 15 w sprawie praw kulturalnych dla Polaków mieszkających w ZSRR.

 

1 I 1975 – wprowadzenie kar za udział w strajku w nowym kodeksie karnym.

1 VIII 1975 – podpisanie w Helsinkach Aktu Końcowego Konferencji Bezpieczeństwa i Wspólpracy w Europie (KBWE) przez przedstawicieli 37 państw, w tym USA i ZSRR. Kulminacyjny moment polityki odprężenia (détente) między Wschodem a Zachodem.

 

XII 1975 – akcja wysyłania zbiorowych (m.in. List 59) i indywidualnych listów, protestujących przeciwko wprowadzeniu przez władze do konstytucji PRL zapisów o kierowniczej roli partii, sojuszu z ZSRR, uzależnieniu respektowania praw obywatelskich od wykonywania obowiązków.

 

V 1976 – powołanie przez grupę intelektualistów Polskiego Porozumienia Niepodległościowego.

 

10 II 1976 – Sejm przyjął poprawki do konstytucji PRL przy jednym głosie wstrzymującym się (Stanisława Stommy).

 

25 VI 1976 – w proteście przeciw drastycznej podwyżce cen wybuch strajków. Demonstracje i starcia uliczne w Radomiu, Ursusie i Płocku brutalnie spacyfikowane przez milicję. Tego samego dnia władze wycofały się z podwyżki.

 

27 VI–2 VII 1976 – zmasowana kampania propagandowa popierająca kierownictwo partii, a potępiająca „warchołów” z Radomia i Ursusa.

 

23 IX 1976 – powstanie Komitetu Obrony Robotników (rok później przekształconego w Komitet Samoobrony Społecznej „KOR”) – pierwszej niezależnej struktury społecznej, w której nazwiska i adresy członków ogłoszono publicznie.

29 IX 1976 – ukazanie się pierwszego numeru „Komunikatu KOR-u”. 

1 I 1977 – powstanie w Pradze Karty ’77 – deklaracji opozycyjnej podpisanej przez 242 osoby.

8 II 1977 – list 9 rumuńskich dysydentów do 35 sygnatariuszy Aktu Końcowego KBWE z prośbą o zbadanie praw człowieka w Rumunii.

1–3 VIII 1977 – strajk górników w zagłębiu Jiu w Rumunii, brutalnie stłumiony.

26 III 1977 – powstanie Ruchu Obrony Człowieka i Obywatela.

7 V 1977 – Stanisław Pyjas zamordowany przez SB w Krakowie.

15 V 1977 – zawiązanie się w Krakowie Studenckiego Komitetu Solidarności.

26 X 1977 – powstanie Niezależnej Oficyny Wydawniczej (NOWA) początkiem drugoobiegowego ruchu wydawniczego.

16 X 1978 – kardynał Karol Wojtyła papieżem; przyjął imię Jan Paweł II.

18 IX 1978 – podpisanie w Camp David pokoju między Izraelem a Egiptem po rozmowach prowadzonych pod patronatem USA.

22 I 1978 – powołanie Towarzystwa Kursów Naukowych.

21 II 1978 – powstanie w Katowicach pierwszego Komitetu Wolnych Związków Zawodowych.

24 XII 1979 – inwazja wojsk ZSRR na Afganistan.

2–10 VI 1979 – pierwsza pielgrzymka papieża Jana Pawła II do Polski.

29 VII 1979 – powstanie Ruchu Młodej Polski w Gdańsku.

1 IX 1979 – założenie w Warszawie Konfederacji Polski Niepodległej.

1 I 1980 – wprowadzenie sankcji gospodarczych i politycznych wobec ZSRR oraz bojkot olimpiady w Moskwie przez prezydenta USA Jimmy’ego Cartera.

28 XI 1980 – groźba poważnych sankcji gospodarczych ze strony rządów NATO pod adresem ZSRR w przypadku radzieckiej interwencji w Polsce.

3 XII 1980 – ostrzeżenie Jimmy’ego Cartera w rozmowie z Leonidem Breżniewem przed wprowadzeniem wojsk radzieckich do Polski.

8 XII 1980 – wojska radzieckie zgrupowane przy granicy z Polską.

13-15 XII 1980 – wg źródeł zachodnich wycofanie oddziałów Armii Radzieckiej znad granicy polskiej.

1 VII 1980 – ogłoszenie podwyżki cen żywności. Strajk PKP i innych zakładów w Lublinie.

14 VIII 1980 – początek strajku w Stoczni im. Lenina w Gdańsku.

17 VIII 1980 – ogłoszenie 21 postulatów przez Międzyzakładowy Komitet Strajkowy w Gdańsku. Strajki w Szczecinie i na Śląsku.

30 VIII 1980 – fala strajków zakończona podpisaniem „porozumień sierpniowych” (30 VIII – Szczecin, 31 VIII – Gdańsk, 3 IX – Jastrzębie). Uzyskanie zgody władz komunistycznych na utworzenie niezależnego związku zawodowego (pierwszego w państwach bloku wschodniego).

17 IX 1980 – powstanie Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego „Solidarność”.

6 IX 1980 – Stanisław Kania I sekretarzem KC PZPR zamiast usuniętego Edwarda Gierka.